Alan seçimi
Öss (öğrenci seçme sınavı) sürecinin en önemli kilometre taşlarından birisidir.
Öğrencilerin ilgi ve kabiliyetlerinin yanı sıra başarılı oldukları derslerden
eğitim almasını sağlamak , alan seçiminin temel gerekçesidir. ÖSYM'nin 1999
yılından itibaren başlattığı uygulamayla birlikte "alan seçimi " , bir öğrencinin
Öss'de idealindeki bölümü kazanmasında belirleyici bir unsur haline gelmiştir.
Bu değişiklikten önce , üniversiteye girişte herhangi bir katkısı olmadığı için,
öğrenciler ve veliler alan seçimine fazla önem vermiyorlardı. Yeni uygulama ile
öğrencilerin, velilerin ve rehber öğretmenlerin alan seçimine önem vermeleri
sağlanmış ve lise dersleri üniversiteye girişte daha önemli hale gelmiştir.
Çünkü yapılan bu değişiklikle birlikte öğrenciler üniversite öğrenimine ancak
lisede öğrenim gördükleri alana uygun bir bölümde devam edebilirler.
Gerçi ortak alandan birkaç tercih yapma imkanı vardır , fakat bunlar da
son derece kısıtlıdır.
Alan seçimi ne zaman yapılır?
Sınıf geçme yönetmeliğine göre alan seçimi 9. Sınıfın sonunda yapılır. 9. Sınıfın
sonundan başlamak üzere yaz boyunca okullar açılıncaya kadar alan seçimi
yapılabilir. Nakillerde ve değişikliklerde bu süre okulların açılmasını takip eden
ilk bir aya kadar uzatılabilir.
10 uncu sınıf sonunda bir üst sınıfa geçebilecek öğrenciler, ders kesiminden itibaren
yeni ders yılının ilk bir ayı içinde not şartı aranmaksızın alanını değiştirebilir. Ancak
alanını değiştiren öğrenci, yöneldiği yeni alana ait alt sınıfın görmediği alan dersleri
ile gördüğü hâlde haftalık ders saati sayısı farkı bir ders saatinden fazla olan
alan derslerinden sorumlu tutulur ve bu derslerden alan değişikliğini takip eden ilk
ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları döneminde sınava alınır.
Alanlar nasıl belirlenir?
Alanların belirlenmesinde , öğrencinin 9. Sınıf notlarına ve kendi isteğine, öğrenci
velisinin yazılı isteğine, ilgili müdür yardımcısının görüşüne, sınıf ve rehber öğretmenin
görüşüne başvurularak karar verilir. Öğrenciler Fen Bilimleri , Sosyal Bilimler ,
Yabancı dil , Türkçe - Matematik , Spor ,Genel Kültür alanlarından herhangi birisini
seçebilir.
Öğrencilerin belirli bir alana yönelebilmesi için 9. Sınıf sonunda o alanla ilgili
derslerin ağırlıklı not ortalaması 2.5 ve daha yukarı olması gerekir. Eğer öğrenci hiçbir
alan için bu şartları taşımıyorsa en yüksek ortalamaya sahip olduğu alana yönlendirilir.
Öğrenciler şartlarını taşıdıkları birden fazla alandan herhangi birinin tercih edebilir.
Eğer şartlarını taşımadığı bir alanı arzu ediyorsa; seçtiği alanı tercih eden en düşük
not ortalamalı öğrenciden ortalamasının yüksek olması yeterli kabul edilir.
Alan seçiminin üniversiteye girişteki önemi :
a - Alan - bölüm ilişkisi : Mevcut Öss siteminde , öğrencilerin hangi alandan
mezun olunca hangi bölümleri tercih edebilecekleri belirlenmiştir. Örneğin bir öğrenci;
* Fen bilimleri alanından ( sayısal ) mezun olmuşsa ; Mühendislik Fak , Tıp Fak ,
Dişçilik Fak , Eczacılık Fak, Matematik ,Fizik, Kimya ,Biyoloji Öğretmenlikleri vs…
* Türkçe - matematik alanından ( eşit ağırlık ) mezun olmuşsa ; Hukuk Fak ,
Kamu Yönetimi, İşletme ,İktisat , Psikoloji , Sınıf Öğretmenliği vs…
* Edebiyat - sosyal alanından ( sözel ) mezun olmuşsa ; Gazetecilik , Basın Yayın ,
Türk Dili ve Edebiyatı ,Tarih ,Coğrafya vs…
* Yabancı dil alanından mezun olmuşsa ; Yabancı dil öğretmenlikleri ,
Mütercimlik-tercümanlık vs… bölümlerini tercih edebilmektedir.
Öğrencilerin ortak alandan da tercih edebildikleri bölümler vardır.
Fakat bunlar oldukça sınırlıdır. Sözgelimi "İşletme bölümü " Türkçe-Matematik alandan
öğrenci aldığı halde Fen bilimlerinden mezun olan bir öğrenci tarafından da
tercih edilebilmektedir.
b - Alan - Aobp (Ağırlıklı ortaöğretim başarı puanı) ilişkisi :
Mevcut Öss sistemine göre öğrencilerin öss puanı hesaplanırken , puanlamaya
"Aobp (ağırlklı ortaöğretim başarı puanı) " de dahil edilmektedir. Öss puanının %21'ini
oluşturan Aobp'yi , çok dar ve yüzeysel bir ifadeyle " öğrencinin lisedeki başarı düzeyi "
olarak tanımlayabiliriz. Bir okuldaki maximum Aobp 100 (yani diploma notu 5.0) ,
minimum Aobp ise 50 dir. Öğrencinin Öss puanına Aobp ilave edilirken , liseden mezun
olduğu alana dikkat edilir. Eğer alana uygun tercih yapılımışsa Aobp 0.8 ile çarpılır.
Alan dışı tercih yapılmışsa Aobp 0.3 ile çarpılır. Yani alan dışı tercih yapılmasından
dolayı yaklaşık 25 - 50 puan arasında puan kaybı olacaktır. Meslek lisesi öğrencisi alanına
uygun tercih yapması halinde Aobp'si 1,04 ile çarpılır. Yani 0,24 katsayılık ek puan alır.
Şimdi konuyu biraz daha somutlaştırmak için bir örnek verelim :
Hukuk fakültesinde okumak isteyen bir öğrenci zorunlu olarak lise öğrenimini
Türkçe - matematik alanından tamamlamalıdır . Tıp fakültesinde okumak isteyen
bir öğrenci de Fen bilimleri alanından mezun olmalıdır. Eğer öğrenci Türkçe - Matematik
alanından mezun olduğu halde Tıp fak. tercih ederse alandışı tercih yapmış olur.
Bu durumda Aobp'si 0.3 ile çarpılır. Aynı şekilde fen bilimleri alanından mezun olan
bir öğrenci hukuk fak. tercih ederse yine aobp'si 0.3 ile çarpılır. Her iki halde de söz
konusu öğrenciler alandışı tercih yaptıkları için yaklaşık 25 - 50 puan kaybına
uğrayacaklarından istedikleri bölümleri kazanmaları çok zor , hatta imkansızdır.
Görüldüğü gibi mevcut Öss sistemi , öğrencilerin lisede öğrenim gördüğü alana uygun
tercih yapmasını teşvik etmektedir. Alan dışı tercihlerdeki "puan kırılması uygulaması" ile
öğrencilerin alanlarının dışında bir bölüm tercih etmesini önlemeye çalışmaktadır.
